İng. German idealism Fr. Idéalisme allemand Alm. deutscher Idealismus
Tanım
18.yy’ın sonları ile 19.yy’ın başlarında Alman Felsefesinde yaşanmış çığıra verilen isimdir. Alman İdealizminin ana kaynağı Kant felsefesidir. Alman İdealizmi deyimi ile, başlıca Fichte, Schelling, Hegel ve Schleiermacher’i içine alan, sonunda bazı çizgileri ile Schopenhauer’e kadar uzanan bir filozoflar çevresinin ortaya koyduğu çığır anlaşılmalıdır. Çığırın merkezi önce Jena Üniversitesidir, sonra Berlin Üniversitesi olmuştur. Bu düşünürler için ortaklaşa olan amaç da, sıkı, sarsılmaz bir felsefe sistemi kurmaktır; hepsi için ideal, Kant’ın ancak “girişini vermiş olduğu “gelecekteki metafizik”tir. Kant, bu metafiziğin ana çizgilerini göstermişti. Ancak, Alman İdealistleri bununla yetinmezler, bütünlüğünü elde etmiş, kesin bir bilgiden türetilmiş, sağlam ve tutarlı olan ideal bir sisteme varmak isterler. Bir sisteme varmak isteği, Alman idealistlerinin aralarında ortak oldukları başlıca bir yöndür. Ancak Kant için sistemden çok kritik esastı, kritik onun ana tutumu idi. Oysa Alman idealistleri için kritik, olumsuz bir şeydir, olsa olsa bir hazırlayıcıdır. Burada, kurucu, yapıcı sistemciliğin, daha çok yıkıcı olan kritisizme karşı bir tepkisi ile karşılaşmaktayız.
Ek Bilgi
Macit Gökberk, Alman idealizmine ilişkin bölümü 2. baskıdan itibaren tamamlamış olduğunu söylüyor (Bkz. İkinci Baskıya Önsöz). İlk baskısında Hegel’de biten kitap, ikinci baskıyla birlikte Schleiermacher ve Schopenhauer gibi Alman idealist filozofları da içermiş. Yine 2. baksında yer alan 19.yy pozitivizmi de, başlı başına bir bölüm olmakla birlikte Alman İdealist Felsefesi’ne bir tepki olması açısında da işlenmiş.