// Blez Paskâl // (yaklaşık Fransızca okunuşu)

Tanım

Blaise Pascal (1623-1662), Fransız ünlü matematikçi, filozof, fizikçi, mucit ve ilahiyatçıdır. 39 yıl süren kısa hayatına pek çok önemli eser ve buluş sığdırmayı başarmıştır. Pascal’in dehası daha çok küçük yaşta farkedilmiş ve buna uygun bir eğitim görmüştür. İlk mekanik hesap makinesi denilebilecek şeyi icat etmiştir. Fizik ve matematik alanında bazı terim ve tanımların bugün kendi ismiyle anılmasını sağlayan çalışmalar yapmıştır. Yazmış olduğu eserler, en başta da ünlü Pensées (Düşünceler) eseri ile Fransız edebiyatında da bir dönemin en başarılı örneği olarak kabul edilir. Yaklaşık aynı dönemde yaşamış olduğu Descartes’tan diğer pek çok kişi gibi o da etkilenmiş ve felsefesini Kartezyen sistem üzerine kurmuştur. Pascal de Descartes gibi matematiğin insan bilgisini en çok ilerletebilecek ve en kesin bilgi olduğunu kabul etmiştir. Ancak sofu dini bağlılıkları onu, insan aklının sınırları ötesinde ulaşılması gereken Tanrı ve onun inayeti üzerine kimi başka gerekli bilgilerin de bulunduğu görüşüne götürmüştür. Bunun için aklın dışında, gönül dediği bir içsel bilme merkezinden daha bahseder. Onun “Gönlün (le cœur) akılla kavranamayacak olan, kendine göre kanıtları (raisons) vardır… Gerçeği sadece akılla değil gönülle de biliriz” şeklindeki ünlü ifadesi bu görüşleri özetler niteliktedir. Buna göre, aklın bilgisi, gönlün bilgisine veya diğer bir değişle Tanrı’nın bilgisine ulaşamaz.

Ek Bilgi

Fizikte bir basınç birimi olan pascal ve önemli bir bilgisayar programlama dili olan PASCAL de isimlerini yine Blaise Pascal’den almışlardır.

Ayrıca Bkz.

Kartezyen felsefe
analitik geometri