// Artur Şoopınhauvaʳ// (Almanca yaklaşık telaffuzu)

Tanım

Alman filozofu Arthur Schaupenhauer (1788-1818), günümüzde Polonya sınırları içinde kalan Danzig (şimdi Gdańsk) şehrinde doğmuştur. Alman İdealizmi filozofları gibi Schopenhauer’ın da çıkış noktası Kant felsefesidir, ancak fikirlerinde bu filozoflardan temelli olarak ayrılır. Schopenhauer’ın felsefesi karamsar dünya görüşünü yansıtır niteliktedir. Yine felsefesinde özellikle Budizm ve Hinduizm öğretilerinin kimi özelliklerini benimseyen Batı düşüncesinin önemli filozoflarından belki de ilkidir. Çağdaşı Hegel’le de yıldızı hiç barışmamıştır. Berlin Üniversitesi’nde birlikte çalıştığı Hegel’in felsefesini eleştirir, kendisini de “sarsak bir şarlatan” olarak tanımlar. 1831 yılında, Hegel’in kurbanı olduğu, Berlin’deki kolera salgınından kaçıp Frankfurt’a yerleşmiş ve ömrünün sonuna kadar burada kalmıştır. Schopenhauer’in felsefesi uzun zaman ilgi toplayamamış, asıl etkisi ölümünden sonra olmuştur. Yaşadığı yılların büyük kısmı o sıralarda ününün doruğunda bulunan Hegel’ in gölgesinde geçmiştir. Ancak 1848 Fransız Devriminin yarattığı hayal kırıklıkları Schopenhauer’in karamsar dünya görüşünü anlamaya elverişli bir ortam oluşturmuş, bundan sonra felsefesine karşı gittikçe artan bir ilgi uyanmıştır. Öyle ki, ölümünden az önceki ve sonraki yıllarda Schopenhauer’cilik belli çevrelerde, özellikle edebiyatçı çevrelerinde moda olmuştur. En ünlü yapıtı (Die Welt als Wille und Vorstellung) “İstenç ve Tasarım Olarak Dünya” dır. Yapıt “Dünya benim tasarımımdır” önermesiyle başlar. Bu önerme bütün yaşayan ve bilen varlıklar için ileri sürülebilir. Ancak, yalnız insandır ki bunu felsefe ile soyut bir bilinç haline getirebilir. Her tasarım, ne çeşitten olursa olsun -ister soyut ya da intuitif, ister salt ya da empirik- mutlaka süje (özne) ve objeye (nesne) bölünmüş bir biçimde olabilir ve ancak böyle düşünülebilir. Bundan dolayı bilinebilecek her şey, yani dünya bir tasarım olarak süje karşısında sadece objedir; başka deyişle: Algılayanın bir görüşüdür. Dünya ile ilgili olan her şey mutlaka süjenin olmasına bağlıdır ve süje için vardır.

Ayrıca Bkz.

istenç
Alman İdealizmi
Hegel